1. Nigdy nie zapominaj, że w karate najważniejszy jest szacunek. Uczeń winien mieć szacunek dla nauki, innych uczniów, a także życia, które należy traktować z wielką czcią. Szacunek jest tą wartością, która odróżnia człowieka od okrutnego zwierzęcia.

2. Karate nie uderza pierwsze. Ta najbardziej znana maksyma Funakoshiego wyryta jest na jego nagrobku. Należy ją rozumieć zarówno dosłownie („kiedy masz kłopoty, zablokuj atak przeciwnika, lecz nie oddawaj ciosu; raczej pozwól, aby przeciwnik pokonał się sam”), jak i w znaczeniu metaforycznym („Cierpliwość i hart ducha są celem tych uczniów , którzy poszukują prawdziwej natury karate”).

3. Karate kształtuje prawość. Bycie szczerym wobec siebie samego przynosi korzyść całemu społeczeństwu.

4. Zanim poznasz innych, poznaj siebie samego. Funakoshi nauczył się tej zasady od swego mistrza Azato: „Gdy dobrze znasz siebie i swojego wroga, nigdy nie przegrasz”.

5. Znacznie ważniejszy od treningu fizycznego jest trening duchowy. Jest to inna wersja zasady „technika nie czyni człowieka, to człowiek tworzy technikę”.

6. Otwórz swój umysł i pozwól mu płynąć. Tej wskazówki mistrz zen, Takuan (1573-1645) udzielił wielkiemu szermierzowi Munenoriemu Yagyu (1571-1646). Kiedy pozwolisz, żeby twój umysł zamarł, tym samym tracisz zdolność do reagowania. Idealnym stanem umysłu jest swobodny i bezpośredni przypływ myśli.

7. Przyczynami nieszczęścia są nieuwaga i zaniedbanie. Większość wypadków w życiu spowodowana jest niedostateczną uwagą i zwykłym lenistwem. Dlatego też adepci karate muszą być stale czujni. Funakoshi pozostawał zawsze czujny: kiedy skręcał za róg , kiedy otwierał drzwi, a nawet kiedy jadł pałeczkami.

8. Kararte należy praktykować w każdym miejscu i o każdej porze. Prawdziwy trening karate odbywa się wszędzie i trwa dwadzieścia cztery godziny na dobę.

9. Nauka karate trwa całe życie. Zbliżając się do końca swoich dni, osiemdziesięcioletni Funakoshi powiedział o pewnym ruchu, który ćwiczył ponad sześćdziesiąt lat: „Nareszcie to umiem!”. Podobno na łożu śmierci Funakoshi ciągle powtarzał kata w swoim umyśle, starając się je doskonalić.

10. Wszystko, czego doświadczasz, stanowi przejaw karate i odkrywa przed tobą cudowną prawdę. Drugą część tej zasady można przetłumaczyć jako: „karate jest esencją życia”.

11. Karate jest jak wrząca woda; jeśli jej dostatecznie nie podgrzewasz, stygnie. Funakoshi mawiał swoim uczniom: „Nieobecność na jednym treningu niweczy osiągnięcia ostatnich trzech”.

12. Nie myśl o zwycięstwie. Myśl o tym, aby nie przegrać. Jest duża różnica między pragnieniem zwycięstwa za wszelką cenę, a chęć obrony. Postawa brawury i lekkomyślności prowadzi do destrukcji, zaś w drugim przypadku rozwijamy zdrowy rozsądek i podejmujemy rozważne działania.

13. Reaguj na każdy ruch przeciwnika.

14. Walkę prowadź w sposób naturalny. W sytuacji ataku ćwiczący powinien zachowywać się naturalnie, zmieniając i przystosowując własne ruchy do ruchów przeciwnika, nigdy zaś nie wymuszając siłą ostatecznego rezultatu walki.

15. Swoich rąk i stóp używaj jako ostrych mieczy. Stosując się do tej zasady, ćwiczący nie tylko zamieniają ręce i nogi w śmiertelną broń, ale uświadamiają sobie, jak straszliwym dysponują potencjałem.

16. Przekraczając próg domu, stajesz twarzą w twarz z dziesięcioma tysiącami wrogów. To kolejna maksyma, która podkreśla konieczność zachowania czujności w każdej chwili i nie przesądzania z góry ostatecznego rozwiązania.

17. Jako początkujący, ucz się różnych pozycji walki, jako zaawansowany polegaj na swojej naturalnej postawie. Dla początkującego nauka wielu rożnych pozycji jest bardzo ważna, bo stanowią one podstawę do dalszego rozwoju na drodze karate. Ostatecznie jednak ćwiczący musi pójść dalej i tak opanować ciało, żeby mógł przyjąć najwłaściwszą i najbardziej naturalną postawę.

18. Kata należy zawsze wykonywać poprawnie; w prawdziwej walce zdarzają się błędy. Kata wykonuje się głównie po to, aby rozwijać odpowiednie partie mięśni, wyćwiczyć odruchy i wmacniać siły witalne. Wiele, a prawdopodobnie zdecydowana większość z tych ruchów, nigdy nie zostanie wykorzystana w prawdziwej walce, ale należy pamiętać, że kata stanowi podstawowy warunek zwycięstwa.

19. Pamiętaj o swoich słabych i mocnych stronach, ograniczeniach swojego ciała, a także o tym, że jakość wykonywanych przez ciebie technik jest względna. Tak więc, jeśli dobrze znasz siebie, znajdujesz się na ścieżce prowadzącej do zwycięstwa.

20. Nieustannie pracuj nad swoim umysłem. Oznacza to ciągłe zgłębianie natury rzeczy; praca ta, w którą zaangażowana jest cała istota ludzka, skoncentrowana jest na usuwaniu wszelkich fizycznych i duchowych przeszkód..

Po pierwsze
Rzecz w tym aby doskonalić charakter.

Po pierwsze
Rzecz w tym aby rozwijać siłę ducha.

Po pierwsze
Rzecz w tym aby bronić prawdziwości drogi.

Po pierwsze
Rzecz w tym aby szanować etykietę.

Po pierwsze
Rzecz w tym aby gorącość nie przesłaniała męstwa.

Hitotsu! Jinkaku Kansei ni Tsutomoru Koto!
Po pierwsze! Rzecz w tym aby charakter kształtować!

Oznacza to, że sztuka karate jest więcej niż tylko fizyczna. Wszyscy początkujący, szczególnie młodzi, powinni być nauczeni znaczenia budowy charakteru poprzez dyscyplinę i rygorystyczne trenowanie. Dla początkującego proces budowy rozpoczyna się z doskonaleniem technik poprzez powtarzanie. Duch walki zostanie osiągnięty dzięki zyskaniu większej pewności poprzez rozwijanie mocniejszych technik. Trenuj, aby wydobyć ducha, nie tylko do walki, lecz do pokonania osobistych problemów, szczególnie w czasach słabości, domowych kryzysów lub problemów w interesach. Do rozwoju tych wartości duchowych prowadzi długa ścieżka pod warunkiem, że zamysł jest zrozumiany i jest doświadczenie, które dostarczy korzyści z życia w wewnętrznej sile i spokoju.

Hitotsu! Makoto No Michi Wo Mamoru Koto!
Po pierwsze! Rzecz w tym aby prawdziwości drogi bronić!

Dążyć oznacza pełnię poświęcenia się i zobowiązania niezbędną, aby osiągnąć mistrzostwo w sztuce. W żadnym przypadku mistrzostwo nie jest możliwe bez wysiłku i poświęcenia ze strony uczestnika. Dążenie musi być szczerej natury i nie tylko powierzchowne. Poważne dążenie ze strony studenta zostanie rozpoznane przez sensei’a, który poświęci na to więcej czasu.

Hitotsu! Doryoko No Seishin Wo Yashinau Koto!
Po pierwsze! Rzecz w tym aby siłę ducha rozwijać!

Bycie wiernym jest mocną tradycją samurajską i rozszerzeniem wpływu Konfucjusza na rodzinę i sztuki walki. Wiara uwidaczniana jest w Twoim sensei’u i dojo. Student musi zawsze być wierny swojemu sensei’owi i starać się podążać za nim tą samą drogą jak średniowieczni samuraje zobowiązani byli do podążania za swoimi panami feudalnymi, aż do śmierci bez wahania. Podczas gdy może się to wydawać niezwykłe w dniu obecnym, jest nierozsądne, aby oczekiwać od sensei’a, aby przekazał całą swoją wiedzę studentowi, który prawdopodobnie odejdzie z byle przyczyny. Student musi dowieść swojej lojalności przez lata. Wiara i lojalność okazane sensei’owi zostaną nagrodzone tak, że wielka suma wiedzy i mądrości przejdzie na studenta. Ta więź między sensei’em i studentem jest ogromnie wartościowa i jest podstawą do nauczenia się związku.

Hitotsu! Reigi Wo Omozuru Koto!
Po pierwsze! Rzecz w tym aby etykietę szanować!

Szacunek do innych jest ważną częścią japońskiej i okinawskiej kultury, zatem uwspólnia sztuki walki. Gichin Funakoshi denerwował się, że karate zaczyna się i kończy z etykietą. Ustanowił również, że bez grzeczności nie ma dojo. Jest to odbicie formalnej natury Japończyków i można zaobserwować kłanianie się zarówno podczas trenowania jak i w domu lub biurze. Etykieta dojo jest dobrze zdefiniowana. Kłaniasz się prawidłowo i pokazujesz szacunek we wszystkim, co robisz i gdziekolwiek pójdziesz. Szacunek należy okazywać wszystkim… sensei’om, rodzicom, nauczycielom, prawu, zmarłym, naturze itp..

Hitotsu! Kekki No Yu O Imashimuru Koto!
Po pierwsze! Rzecz w tym, aby gorącością serca męstwa nie przesłaniać!

Wyszkolony wojownik jest osobą z niepohamowanym duchem do rywalizacji i wielką siłą, więc jest nieuczciwe używanie tego przeciw niewytrenowanej osobie. Duch karate-ka jest nie do pobicia i musi używać swojej wiedzy tylko dla względów sprawiedliwości. Osoba z charakterem potrafi uciec od walki, bo kontroluje swoje emocje i jest w zgodzie z samym sobą. Nie musi testować swoich zdolności na ulicy. Wygrywa bez walki i nie będzie ubolewać, ponieważ nikt nie będzie skrzywdzony. Wystrzeganie się gwałtownego zachowania jest trudne do wytłumaczenia dla wielu Ludzi Zachodu, z powodu ich otoczenia lub postawy wygrywania turniejów, gdyż chcą robić to jak najszybciej jak to tylko możliwe, co jest sprzeczne z zasadami karate-do i dojo kun. Jest zatem niezbędne stałe przypominanie studentom przez instruktorów o ważności dojo kun.

1. Yoi-no-kisin – miej wolę niezłomnego przeciwstawiania się wrogowi. W czasie treningu form przeciwnik jest nieobecny. Jego „obecność” zależy wyłącznie od dyscypliny     wyobraźni. Kata nie jest bowiem walką z powietrzem, lecz nie tak ważne jest   widzenie przeciwnika, jak emocjonalne potwierdzenie jego „obecności”.

Gichin Funakoshi urodził się w Shuri, królewskiej stolicy Okinawy, prawdopodobnie w listopadzie 1868 roku. Oficjalnie podaje się, że przyszedł na świat w 1870 roku, ale w swojej autobiografii Funakoshi wyjaśnia, że zmiany dokonano później, kiedy miał zdawać egzamin, do którego przystąpić mogły tylko osoby urodzone w 1870 roku i powyżej. Jednak na nagrobku Funakoshiego wyryta jest data 1870. Wydaje się zatem, że skoro przez całe swoje życie używał raz jednej, a raz drugiej daty, to właściwie nie wiedział, kiedy naprawdę się urodził. Rodzina Funakoshiego pochodziła ze szlachty (shizoku) – nazwisko rodowe brzmiało pierwotnie Tominakoshi. Jego dziadek, znany uczony konfucjański, nauczał niegdyś rodzinę królewską. Zanim odszedł na emeryturę, otrzymywał bardzo wysoką pensję od rządu, ale jego rozrzutny syn, Gisu, ojciec Funakoshiego, roztrwonił majątek rodzinny na mocny trunek awamori i hazard. Urodzony dwa miesiące przed terminem, Gichin nie miał zbyt dużych szans na przetrwanie. Oddano go pod opiekę dziadków, którzy uwielbiali wnuka. O dziwo, wyrósł na normalnego, zdrowego, aczkolwiek trochę drobnego chłopca.

Od wczesnych lat ojciec uczył go klasyki chińskiej i okazało się, że mały uczeń nie tylko wykazuje chęci do nauki, ale jest utalentowany. Funakoshi dorastał w czasach dużych zmian; stary porządek ulegał rozpadowi, nowy zaś nie został jeszcze całkowicie zaprowadzony – znalazł się on niejako na przełomie dwóch światów. Wprowadzane w Japonii reformy Meiji z pewnym opóźnieniem dotarły na Okinawę ( król pozostał formalnie na tronie aż do 1879 roku ), ale gdy ogłoszono nowe prawo, walka między Partią Postępową a Partią Konserwatywną uległa zaostrzeniu. Szlachta Okinawy, w przeciwieństwie do samurajów z Japonii, bez żadnych oporów poddała się zakazowi noszenia przy sobie dwóch mieczy ( w przywileju tym zresztą nigdy nie znajdowała upodobania ), ale za to fanatycznie wręcz była przywiązana do tradycyjnego kimona i do włosów wiązanych w węzeł na czubku głowy. Węzeł taki (przypominający bardziej te, które noszono w Chinach, niż w Japonii) był symbolem posiadanej pozycji i dobrego urodzenia szlachcica, zaś utrata tego symbolu oznaczała koniec ich świata (czyli dokładnie to, co niosły ze sobą reformy Meiji). Nastoletni Funakoshi nie zaprzątał sobie głowy polityką, za to jego rodzina gorąco popierała Partię Konserwatystów. Ich zaangażowanie polityczne było tak duże, że Funakoshi musiał zrezygnować z nauki w tokijskim Kolegium Medycznym tylko dlatego, że do szkoły tej nie przyjmowano nikogo, kto miał włosy związane w węzeł.
Kiedy w 1888 roku przyjął posadę nauczyciela na Okinawie i zgodził się na zmianę fryzury, jego wściekli i załamani rodzice niemal się go wyrzekli. Jednak „kości zostały rzucone”, napisał później Funakoshi. I dla niego, i dla Okinawy, stary porządek odszedł raz na zawsze. Przez następne trzydzieści lat Funakoshi pracował jako nauczyciel i trener karate w Shuri i Naha ( nowej stolicy Okinawy ). W swojej autobiografii pisze, że karate poznał dzięki koledze z klasy, synowi mistrza Yasutsune Azato, kiedy miał około jedenastu lat. Inne źródła podają, że Funakoshi zaczął ćwiczyć w wieku dwudziestu lat, a jego pierwszym nauczycielem był Taitei Kinjo ( 1837-1917 ), zwany „Żelazną Pięścią”, bowiem jednym ciosem potrafił powalić woła. Jednak gburowaty i kłótliwy charakter Kinjo sprawił, że Funakoshi nie zagrzał u niego długo miejsca. Odszedł do mistrza Azato, którego cenił i darzył przyjaźnią, a treningi pod jego kierunkiem sprawiały mu dużo satysfakcji. Mimo, że Azato ( 1828-1906 ) pochodził ze szlacheckiego rodu, popierał Partię Postępową i jako jeden z pierwszych przedstawicieli szlachty zrezygnował z noszenia kokardki.
Wysoki, barczysty Azato był nie tylko uczonym o licznych, wyjątkowych talentach, ale też mistrzem wielu sztuk walki – karate, kendo, kyudo, a ponadto doskonale jeździł konno. Treningi karate, z uwagi na tradycję i zakaz uprawiania sztuk walki, narzucony przez rząd Meiji (mogły one stanowić zagrożenie dla nowo tworzonej władzy) odbywały się nocą w ogrodzie Azato. Mistrz udzielił Funakoshiemu następującej rady: „zamień swoje ręce i nogi w miecze” i bez litości zmuszał ucznia do wielokrotnych powtórzeń kata. W judo kata wykonuje się z partnerem, w karate zaś praktykuje się je indywidualnie, a składają się one z sekwencji uderzeń, kopnięć, bloków oraz uników na podstawowym i zaawansowanym poziomie. Nie było łatwo zadowolić mistrza Azato, więc często mijało wiele miesięcy, zanim Funakoshi mógł rozpocząć naukę następnych kata. Po treningach, Azato udzielał swojemu uczniowi wskazówek dotyczących psychologicznych aspektów karate. Utrzymywał, że właściwe maniery i zachowanie pełne godności są równie ważne jak sama technika. Zadziwiał również ucznia swoją wiedzą o innych nauczycielach sztuk walki pochodzących z Okinawy, znał ich nazwiska, miejsca zamieszkania, ich mocne i słabe punkty. „Sekret zwycięstwa-powtarzał-polega na poznaniu siebie i swojego przeciwnika poprzez dokładną obserwację i staranne przygotowanie.
Postępując w ten sposób, nigdy nie będziesz zaskoczony”. Kierując się tą zasadą nie tylko w walkach, ale także w sprawach wagi światowej, trafnie przewidział wojnę rosyjsko-japońską na długo przed jej rozpoczęciem. Następnym nauczycielem Funakoshiego był Yasutsuneltosu (1831-1916), bliski znajomy Azato, szlachcic z wielkiego rodu, a zarazem liczący się w poprzednim rządzie. Po odejściu ze służby państwowej na emeryturę, zaczął nauczać karate nielicznych i starannie wybranych uczniów w swoim domu. Był to mężczyzna średniego wzrostu, o szerokich barach, mocnym niczym granit ciele i nadzwyczaj silnych ramionach. Azato nie był w stanie, nawet za pomocą obu rąk, pokonać Itosu, który miażdżył grube bambusowe tyczki swoim mocnym jak imadło uściskiem. Podobno Itosu codziennie chadzał na cesarski cmentarz i przechodząc wzdłuż kamiennego muru, uderzał weń, doskonaląc ciosy. Potrafił przebić grube deski; nauczył się tej przydatnej umiejętności, gdy pewnego dnia nie mógł dostać się na przyjęcie u swego przyjaciela, przebił pięścią ciężką bramę i po prostu wszedł. Znany ze spokojnego usposobienia, nawet gdy zaatakowano go bez przyczyny, nie zwracał uwagi na odbijające się od niego niczym piłeczki ciosy, po czym spokojnie, ledwie chwytając nadgarstki przeciwnika, rzucał go na kolana. Funakoshi spędził u Itosu dziesięć lat, trenując w tym okresie trzy podstawowe kata. Przez krótki czas Funakoshi ćwiczył u Sokona Matsamury (1809-1901), mistrza Azato i Itosu, zwanego „Musashim Okinawy”.

Mierzący ponad metr osiemdziesiąt, hipnotyzujący spojrzeniem Matsumura służył na dworze królewskim jako nauczyciel i dowódca straży kolejnych królów Okinawy. Jako wysłannik dworu królewskiego uczył się chińskiego boksu w prowincji Fuchu, a także sztuki władania mieczem według zasad Jigen-ryu w Satsumie. Funakoshi trenował również u innych nauczycieli z Okinawy, z których najznakomitszym był Kanryo Higaonna (1853-1917). Higaonna (nazwisko to wymawia się również: Toonno) spędził większość swojej młodości trenując boks w Chinach, skąd przywiózł różne przyrządy do ćwiczeń, m.in. ciężarki, worki treningowe, sztaby żelazne, które wprowadził do treningu karate na Okinawie. Higaonna mawiał swoim studentom: „W karate, podobnie jak w życiu, kiedy ktoś staje na twojej drodze, usuń się i omiń go”. Funakoshi poznał okinawską broń, a szczególnie bo (długi na sto osiemdziesiąt centymetrów kij), którym nauczył się władać prawdopodobnie od swojego ojca, znanego mistrza w tej dziedzinie. Oprócz treningów u wielu znakomitych mistrzów Okinawy, Funakoshi pracował nad swoim ciałem. Godzinami uderzał w makiwarę, przyrząd do ćwiczeń karate, aby zahartować swoje pięści i łokcie. Gdy nadchodził tajfun, Funakoshi chwytał słomianą matę, wchodził na dach swojego domu, przyjmował pozycję „jeźdźca” i zasłaniając się matą przed latającymi wokół przedmiotami, śmiało stawał do bezpośredniej walki z żywiołem. Codziennie, idąc rano do szkoły, a wieczorem na treningi karate pokonywał drogę od dziesięciu do piętnastu mil; podnosił ciężary, nosił odlane z żelaza sandały, siłował się i brał udział w zawodach przeciągania liny. (Jedyną rzeczą, której się nie nauczył, było pływanie, co było dziwne, zważywszy, że żył przecież na wyspie). Jak już wspomniano, kobiety na Okinawie znane były ze swojej siły i determinacji.

Żona Funakoshiego nie była wyjątkiem. Licząca dziesięć osób – czworo dzieci ( trzech synów i córka ), rodzice i dziadkowie – rodzina nie była zamożna i aby związać koniec z końcem pani Funakoshi musiała farbować ubrania i uprawiać warzywa. Pomimo codziennych obowiązków, wieczorami trenowała z mężem karate i wkrótce niewiele mu w tej sztuce ustępowała. U Funakoshiego ćwiczyło kilku uczniów i kiedy go nie było, treningi prowadziła jego żona. W tych latach na Okinawie zdarzało się wiele okazji, w których Funakoshi mógł praktycznie zastosować karate. Uliczni chuligani, hałaśliwi pijacy i pomniejsi kryminaliści nie sprawiali mistrzowi większego kłopotu. Kiedyś na przykład upomniał pewnego gościa, który zachowywał się niewłaściwie na przyjęciu. Gość ów, aby sprowokować mistrza, oddał na niego mocz. Funakoshi pozwolił mu na atak, lecz łotrowi nie udało się trafić mistrza. Za to runął na ziemię jak długi, a jego wściekłość uleciała jak z pustego balonu. Funakoshi nie zadał ani jednego ciosu, awanturnik pokonał się sam. Jednak największe sukcesy w karate Funakoshi odniósł, kiedy występował w charakterze rozjemcy między różnymi zwaśnionymi stronami. Często wzywano go, aby pomógł rozstrzygać spory pomiędzy nauczycielami i uczniami w lokalnym środowisku szkolnym, a raz poproszono go, aby pośredniczył w odwiecznej kłótni pomiędzy dwiema wioskami w okręgu Kokuryo, w północnej Okinawie. Zwaśnione strony ustawiły się naprzeciw siebie, Funakoshi zaś stanął pośrodku.

Atmosfera była napięta i w każdej chwili mogła wybuchnąć awantura, ale mediator nie stracił głowy, opanował sytuację i po dwóch dniach ciężkich, bezustannych negocjacji wymyślił rozwiązanie, które satysfakcjonowało wszystkich. Później napisał list, w którym wyjaśnił, że to dzięki karate osiągnął siłę i przytomność umysłu, które pozwoliły mu przezwyciężyć trudności piętrzące się przy rozstrzyganiu tego sporu. Także pani Funakoshi była często proszona o pośredniczenie w kłótniach w najbliższym sąsiedztwie. Z wolna karate coraz bardziej przekraczało granice Okinawy. Około 1892 roku Itosu i kilku jego uczniów zorganizowali pokaz karate dla przebywającego z wizytą na Okinawie pełnomocnika rządu Japonii do spraw edukacji, Shintaro Ogawy, który później polecił, aby nauczać karate w Pierwszej Wyższej Publicznej Szkole Okinawy oraz miejscowej szkole oficerskiej. W 1901(lub 1902) roku sam Funakoshi dał pokaz karate dla Ogawy, czego efektem było obowiązkowe nauczanie karate w okinawskich szkołach jako element wychowania fizycznego. Od około 1906 roku publiczne pokazy karate stały się na Okinawie powszechne, co należy zawdzięczać Funakoshiemu, a także innym czołowym karatekom, których pragnieniem było popularyzowanie tej sztuki. W 1917 roku poproszono Funakoshiego, aby dał pokaz okinawskiego karate w Butokuden, wielkiej hali sztuk walki w Kioto. Uważa się, że był to pierwszy oficjalnie sponsorowany pokaz karate poza granicami Okinawy (we wczesnym okresie Meiji wielu emigrantów przybyłych do Japonii m.in. z Hawajów, Stanów Zjednoczonych, trenowało karate z Okinawy, natomiast nie spotkano się z jakimkolwiek oficjalnym pokazem).

Pragnąc poświęcić się krzewieniu karate, na początku 1921 roku Funakoshi zrezygnował z posady nauczyciela w szkole na dalekiej prowincji. ( Podobno przez trzydzieści lat nauczania Funakoshiemu nigdy nie zdarzyło się opuścić ani jednej lekcji. Przypisywał on swoje dobre zdrowie zrównoważonej diecie ). W maju tego roku następca tronu, książę Hirohito, wracając z podróży po Europie, zatrzymał się na Okinawie i w wielkiej hali zamku Shuri uczniowie Funakoshiego wykonali dla niego specjalny pokaz karate. Następca tronu był zachwycony i wspominał później, że trzy najpiękniejsze rzeczy, które zobaczył na Okinawie to: urzekające, przepiękne widoki, bajeczne „magiczne źródło smoka” na zamku Shuri i właśnie karate. Po odejściu ze szkoły Funakoshi zajął się zakładaniem stowarzyszeń, których celem było wspieranie kultury Okinawy, a szczególnie karate. W maju 1922 roku japońskie Ministerstwo Edukacji miało wesprzeć finansowo Narodowy Pokaz Sportowy w Tokio, którego program zawierał również pokazy sztuk walki. Zaproszenie na tę uroczystość otrzymał okinawski Urząd ds. Edukacji. Było to swego rodzaju wyzwanie i decydujący sprawdzian dla karate z Okinawy, dlatego po długich dyskusjach postanowiono wysłać jako przedstawiciela Funakoshiego, osobę, która posiadła bardzo dobre, aczkolwiek nie najlepsze umiejętności techniczne. Była to jednak, bądź co bądź, osoba wykształcona, dojrzała i sprawdzona jako dobry mówca i nauczyciel. Ostatecznie stwierdzono, że Funakoshi będzie idealnym reprezentantem Okinawy.

Gichin Funakoshi bardzo szczegółowo opracował swój pokaz, który miały obejrzeć najwyższe sfery japońskiego towarzystwa. Jego starannie przygotowany wykład (uzupełniony ilustracjami na trzech długich zwojach pergaminu) oraz dynamiczny pokaz zostały dobrze przyjęte. Jigoro Kano, szczególnie poruszony pokazem, poprosił, aby Funakoshi nauczył judoków w Kodokanie kilku przydatnych kata. Rzeczywiście, kilka lat wcześniej Kano korespondował z Funakoshim na temat możliwości nauczania karate przez mistrza w Kodokanie, ale wówczas Funakoshi odmówił, argumentując: „Ja sam ciągle jeszcze uczę się karate”. Kano włączył niektóre z pokazanych przez Funakoshiego układów karate do zaawansowanych form kata w judo i zaproponował mu prowadzenie sekcji karate w Kodokanie. Początkowo Funakoshi zamierzał wrócić na Okinawę, ale po pobycie w Kodokanie zdecydował się pozostać w Tokio. Wielu Okinawańczyków wysokiego rodu (między innymi członkowie rodziny królewskiej Sho, zesłani do Tokio po obaleniu monarchii okinawskiej w 1879 roku) nalegało, aby został w stolicy i nauczał karate coraz szersze rzesze ludzi. Co więcej, w Tokio zamieszkał najstarszy syn Funakoshiego. Kiedy w końcu mistrz podjął decyzję o osiedleniu się w stolicy, ułożył następujący wiersz: O, karate, ze wszystkich sztuk na Morzach Południowych najbardziej doskonałe! Żal bierze, gdy prawdziwa wiedza przekazywana jest niedbale.
Czy cześć należną karate odważy się przywrócić ktoś? Z sercem niezachwianym, z twarzą zwróconą w niebo, ślubuję uczynić to… Pod koniec 1922 roku, pomimo kłopotów finansowych, Funakoshi wydał z pomocą sponsorów pierwszą książkę o współczesnym karate. Książkę tę zatytułowaną: Ryukyu Kempo-Karate (Techniki chińskiej pięści z Okinawy) wzbogacają rysunki kata, zaś na początku wielu znanych Japończyków poświadcza wartość tej pracy, która ukazuje sztukę, jakby nie było, pochodzenia okinawskiego. Stopniowo Funakoshi przyciągał coraz więcej uczniów, a przy różnych uniwersytetach zaczęły powstawać kluby karate. Pierwszą uczelnią, przy której utworzono taki klub ( stało się to w 1924 roku ) był Uniwersytet Keio, a po nim powstały kolejne ośrodki karate na uniwersytetach Waseda i Hosei. Niebawem kluby karate działały przy niemal wszystkich większych uczelniach, a ponadto Funakoshi nauczał w kilku akademiach wojskowych. Schlebiało mu niezmiernie, że niektórzy olbrzymi zawodnicy sumo również pragnęli u niego pobierać nauki (chociaż uderzenia i kopnięcia były zabronione w sumo, pozwalano na atak otwartą dłonią, więc zawodnicy chcieli nauczyć się, jak skuteczniej wykonywać pchnięcia). Bardzo niski, nawet jak na Japończyka, Funakoshi cierpiał z powodu swojego wzrostu. Gdziekolwiek pokazywał się publicznie zawsze zakładał drewniane sandały na grubych klockach. „Nie po to, aby być wyższym” – twierdził Funakoshi – „lecz po to, by lepiej utrzymać równowagę”. Jednak jego uczniowie zauważyli, że kiedykolwiek odwiedzali mistrza w jego pokoju, ten zawsze siedział na dwóch lub trzech mocno wypchanych poduszkach. Zwracał również dość dużo uwagi na swój ogólny wygląd i często rano spędzał godzinę, a nawet więcej na doprowadzaniu się do porządku.

Funakoshi i jego uczniowie wzięli udział w kolejnych dwóch znaczących pokazach sztuk walki zorganizowanych przez rząd. Pierwszy odbył się w 1924 roku, a drugi zorganizowany został przy współpracy z dworem cesarskim w 1928. Poprawiona wersja książki Funakoshiego opublikowana została w roku 1926 pod nowym tytułem Renten goshin karate jutsu (Trening i samoobrona w sztuce karate). Karate zaczęło zajmować centralne miejsce we współczesnej kulturze budo. Około 1924 roku Funakoshi wprowadził system stopni zbliżony do tego, który obowiązywał w Kodokanie: uczniowie ze stopniem dan nosili czarne pasy. Ćwiczący wiązali swoje pasy z przodu, zaś Funakoshi nosił pas w stylu chińskim, wiążąc go z boku. Funakoshi wolał lżejsze kimona od tych, których używano w judo, i gdyż pozwalały na większą swobodę ruchów podczas i uderzeń i kopnięć. Jednym z pierwszych uczniów Funakoshiego był Hironori Otsuka ( 1893-1982 ), który zanim zaczął treningi karate był już doświadczonym mistrzem jujutsu Shindo Yoshin-ryu. Otsuka, który również ćwiczył u Motobu i Mabuniego, a ponadto uczył się u Ueshiby, stopniowo rozwijał jedną z najważniejszych szkół karate, Wado-ryu. Masutatsu Oyama ( 1923-1994 ), postać barwna i kontrowersyjna, twórca kontaktowego Kyokushinkai Karate, też był niegdyś uczniem Funakoshiego. „Mistrz Funakoshi wskazał mi właściwą drogę – powiedział Oyama – i ukazał mi prawdziwe znaczenie karate”. Tak czy inaczej, wszyscy liczący się karatecy powiązani byli z Funakoshim. Przypuszczalnie pod koniec lat dwudziestych lub na początku trzydziestych doszło do spotkania Funakoshiego i Moriheia Ueshiby. Prawdopodobnie poznał ich ze sobą albo admirał Isamu Takeshita ( 1869-1949 ), albo Hakudo Nakayama.

Funakoshi uczęszczał na specjalne seminaria Ueshiby, a także, od czasu do czasu, przychodził do jego dojo i wymieniał z mistrzem aikido poglądy na temat prawdziwej natury budo. W 1935 roku opublikował nową książkę. Sam tytuł zapowiadał istotne zmiany: Karate-do kyohan ( Droga karate-nauki mistrzów ). Karate to już nie zwykła sztuka, ale „droga”, zaś znaczenie słowa karate w zapisie Funakoshiego to nie „chińska ręka”, lecz raczej „pusta ręka”. Od wielu lat wśród okinawskich instruktorów dyskutowano nad zastąpieniem słowa „kara” – „chiński” na „kara” – „pusty”. Zamianę taką zaproponował już w 1905 roku karateka Chomo Hanashiro ( 1869-1945 ), a Klub Karate Uniwersytetu Keio wprowadził nową nazwę w 1929 roku. Dzięki deklaracji Funakoshiego, nowe rozumienie słowa „karate” funkcjonuje do dzisiejszego dnia. Bez wątpienia zmiana ta związana była z japońskim nacjonalizmem, ale w interpretacji Funakoshiego nowe znaczenie karate należy rozumieć jako „technikę pustej ręki”-pozbawionej złych, egoistycznych myśli, „pustej niczym wydrążony bambus, zarazem prostej, giętkiej, a jednak niemożliwej do złamania”, wolnej od siebie samej i stanowiącej istotę wszechświata. Funakoshi zastąpił również stare, niezbyt czyste chińskie brzmienie nazw kata bardziej elegancką, klasyczną wymową japońską. W 1936 roku, dzięki uzbieranym funduszom otwarto okazałe dojo przeznaczone do treningu karate. Uczniowie Funakoshiego nazwali je „Shotokan” na cześć ich nauczyciela, którego pseudonim, Shoto, można przetłumaczyć jako „sosnowe fale”.

Od tej pory styl Funakoshiego określano mianem Shotokan-ryu, choć on sam był przeciwny tej nazwie, uważając, że jest tylko jedno karate i powinno ono pozostać wolne od wszelakich podziałów. Po otwarciu Shotokanu, trzeci syn Funakoshiego, Gigo ( 1907-1945 ) został jego pierwszym asystentem. Gigo ( o kilkanaście centymetrów wyższy i około siedmiu kilogramów cięższy od ojca ) znany był z nadzwyczajnej siły i doskonałej techniki – bez przerwy ćwiczył uderzenia, używając do tego celu makiwary, którą zazwyczaj roztrzaskiwał w drobny mak. Pomimo swojej siły, Gigo nie był zdrowy . Bez względu jednak na to, kto prowadził trening były one jednakowo wyczerpujące. Obaj, ojciec i syn ( z zapamiętaniem uderzali setki razy dziennie w makiwarę, wymagając od swoich uczniów tego samego. Kata wykonywano po pięćdziesiąt, sześćdziesiąt razy. Tylko jeden na dziesięciu trenujących zdołał wytrzymać takie tempo dłużej niż kilka miesięcy. Po wojnie wielu obcokrajowców zaczęło starać się o możliwość trenowania karate. Kiedy oficer armii amerykańskiej poprosił Funakoshiego o zorganizowanie pokazu karate, mistrz odpowiedział przez tłumacza: „Zrobię to z wielką przyjemnością, ale najpierw musi Pan pisemnie przedstawić swoją prośbę i zgodzić się na to, aby podczas pokazu mieć na sobie swój wojskowy mundur. Oczywiście ja również wystąpię w naszym tradycyjnym stroju”. Innymi słowy, karate to nie jest show – to prawdziwa sztuka. Zainteresowanie karate wzrosło znacznie w latach pięćdziesiątych.

Osiemdziesięcioletni Funakoshi, razem ze swoimi najlepszymi uczniami odbył w 1953 roku podróż do amerykańskich baz wojskowych SAC, podczas której nauczał karate. W 1954 roku wyprodukowano film Karate-do, z narracją po angielsku, w którym przez chwilę występował sam Funakoshi. Nauki mistrza przekazali światu spadkobiercy Funakoshiego z Shotokanu, a szczególnie Masatoshi Nakayama (1913-1987).

Funakoshi dożył niemalże dziewięćdziesięciu lat. Swoją długowieczność, dobre zdrowie, a także prawe życie przypisywał karate – „najlepszemu lekarstwu na świecie”. Nigdy nie palił, pił bardzo rzadko, spał na cienkim materacu pod jednym kocem czy to latem, czy zimą, i codziennie się kąpał. W swojej autobiografii, którą napisał kilka lat przed śmiercią, Funakoshi przedstawia siebie jako człowieka raczej skrupulatnego, nawet purytańskiego, choć jego uczniowie wspominają starego mistrza nieco inaczej, mianowicie jako osobę przyjaźnie usposobioną, spędzającą z uczniami wiele czasu na pogawędkach, a nawet żartującą na temat ich miłosnych problemów. Funakoshi zmarł 26 kwietnia 1957 roku. Jego długie, bogate życie uosabiało wartości Karate Shotokan: odwagę, uprzejmość, uczciwość, pokorę i samokontrolę.

O ile siłę,wytrzymałość i technikę możemy z powodzeniem wytrenować w sali treningowej ,to problem kształtowania psychiki zawodnika jest dość poważnym zagadnieniem. O wpływie treningu różnych innych czynników na kształtowanie się „charakteru”’ zawodnika można byłoby napisać niejedną pracę naukową.To idealny temat dla psychologów,godny poważnych rozważań akademickich.Ja-z czysto praktycznego doświadczenia-jako trener i zawodnik,pokuszę się o kilka słów na ten temat.Moim zdaniem-chyba najważniejszy. Proces kształtowania sportowca jest procesem wieloletnim.Niezbędne są pewnego rodzaju predyspozycje psychoruchowe.Aby ukształtować zawodnika jedynie pod względem technicznym-potrzeba co najmniej 3-4 lat.

Natomiast doświadczenie,a co za tym idzie odporność na stres i inne bodźce mające wpływ na psychikę,przychodzi po wielu,wielu latach.Duża liczba startów powoduje,że stajemy się mocni psychicznie,odporni na stres towarzyszący nam niemal zawsze.To stres w największym stopniu paraliżuje nas w najważniejszych i często w najmniej odpowiednich momentach.Wszystko to jest jednak zawsze kwestią indywidualną.Zawsze bowiem są jednostki uczące się i rozwijające szybciej,niż cała reszta. Dlatego też od trenerów tak wiele zależy. Umiejętność wychwytywania takich talentów to rzecz konieczna w procesie selekcji na przyszłych mistrzów.Odpowiedni dobór ćwiczeń, nawet podczas zwykłej rozgrzewki to też jest metoda na obserwowanie i kształtowanie zachowań psychofizycznych zawodników. Rożnego rodzaju gry,zabawy parach lub w większych grupach mają wyzwolić u ćwiczących wolę walki,element rywalizacji.To taki przedsmak walki. To już wtedy nasze zmysły,nasz mozg programujemy na walkę, na zwycięstwo. Późniejsza praca na workach w postaci mocno wyczerpujących ćwiczeń wytrzymałościowych to już właściwie sito eliminacji. Często,gdy brakuje już sił,większość z ćwiczących zwalnia…A tak nie można!!! To tak ,jak w walce,gdy jest kryzys-musimy z nim walczyć,nie poddawać się.

Pomimo wszystko-iść do przodu. Bo tak naprawdę w takich sytuacjach pierwszy odmawia posłuszeństwa mózg,potem dopiero nasze ciało. Gdy nauczymy się wyłączać psychikę na odczuwanie zmęczenia-osiągniemy o wiele więcej! Gdy natomiast takie ćwiczenia powodujące maksymalne zmęczenie sprawiają,że łatwo rezygnujemy,odpuszczamy-to sygnał ,że nie jesteśmy jeszcze gotowi psychicznie do podjęcia walki. Pamiętajmy,że gotowość fizyczna,to nie to samo co psychiczna. Podczas kilkunastu już lat treningu miałem przyjemność poznać i ćwiczyć wieloma świetnymi zawodnikami i trenerami i nigdy nie spotkałem się, żeby którykolwiek odpuścił, w szczególności,gdy np.brakowało tchu podczas ciężkich treningów wytrzymałościowych na worku. Pomagaliśmy sobie wtedy okrzykami,podczas każdego uderzenia lub kopnięcia. Partner,który stał obok lub trzymał worek również dopingował krzykiem.To świetny bodziec do dalszego treningu.To działa jak spirala-nakręcamy się. Osiągamy zbliżony stan do euforii,jaka towarzyszy nam w walce. I to przecież chodzi. Nigdy nie odpuszczamy.A tego typu ćwiczenia kształtują naszą psychhikę.Przygotowują do walki. Często jesteśmy wypruci po takiej dawce ćwiczeń, często stwierdzamy,że jak zwykł mawiać jeden z moich ulubionych Trenerów Tomek Skrzypek-„Dzisiaj,Panowie zobaczycie białe światełko w tunelu i że wzgórza mają oczy…” To w sposób dosłowny odzwierciedla ,co dzieje się w duszy i umyśle fightera podczas treningu i samej walki. Innym rodzajem i etapem kształtowania psychiki jest element walk zadaniowych.To podczas tych walk uczymy się przyjmować ciosy,walczyć z bólem spowodowanym uderzeniami czy kopnięciami.Walki te,w sposób przemyślany i kontrolowany przygotowują do różnych sytuacji, jakie mogą mieć miejsce podczas walki,uczą nie bać się,uczą jak sobie radzić w walce np.z wyższym przeciwnikiem,dużo silniejszym,walczącym z odwrotnej pozycji,z bardzo agresywnym itp.Uczymy się pewnych nawyków,przezwyciężamy swoje naturalne lęki,przyzwyczajamy się do bólu. Ostatnim etapem naszej edukacji są sparingi.Nikt i nic nie odda lepiej realizmu walki ,niż sparingi.Powiedzenie:-„Pokaż mi jak trenujesz,a ja powiem Ci jakim jesteś zawodnikiem” ma tutaj dużo racji. Wszak każdy trening to walka Obserwują zawodnika,widząc jakie ma podejście do treningu-wiele może o nim powiedzieć.

Ale nie zawsze się to sprawdza. Często można zobaczyć na salach treningowych świetnie wyszkolonych technicznie zawodników, robiących wszystkie akcje świata, wytrzymałych na najostrzejsze treningi. To są tzw „Mistrzowie worka” lub „sali treningowej”. Jednak-gdy przychodzi do sparingów-jedyną techniką jaką potrafią jest lewy prosty i low-kick. O czym to świadczy? Wydaje mi się,że jest to dowód na to,że żeby zostać rasowym fighterem,nie wystarczy wybiegać dziesiątek kilometrów i spędzić wiele godzin na sali treningowej. Niektórzy też twierdzą,że psychiki zawodnika nie da się ukształtować. Z nią po prostu trzeba się urodzić. Jest w tym troszkę racji. Ale chyba w wystarczający sposób pokazałem,że trening przyczynia się i kształtuje psychikę człowieka. Tak jest i w życiu. Jacy w życiu będziemy-decyduje w dużej mierze środowisko , w jakim wyrastamy, ale też nie zawsze. Z rozmów z różnym i zawodnikami i z własnego doświadczenia wiem, że każdy z czasem sam wypracuje sobie system motywowania się. A co zrobić przed walką? Każdy inaczej „WKRĘCA SIĘ”. Jedni stres związany ze zbliżająca się walką odreagowują słuchają muzyki. Niektórzy nawet czytają książki. Z własnego doświadczenia powiem,że tylko świadomość walki, iż solidnie przepracowaliście okres przygotowań przedstartowych w tym mocne sparingi dadzą wam pewność. Trzeba być zdeterminowanym na sukces,potem tylko wejść na ring i jak to się mówi kolokwialnie-„zrobić swoje!” Brzmi to tak prosto,-choć takim nie jest w rzeczywistości. Trema , ranga walki, obecność publiczności i coraz więcej kamer, może zdeprymować najlepszych. Coż mogę na koniec doradzić? Trenujcie mocno,ćwiczenia na workach traktujcie jako swego rodzaju walkę każdy trening to walka z samym sobą, z własnymi słabościami. Choć wszystkie części ciała mówią -„stop!”-my zaciskamy zęby i ćwiczymy dalej. Tylko extremalne ćwiczenia i przeciążenia treningowe przygotują nas do najważniejszego sprawdzianu-walki. Lecz pamiętajcie też-zawsze jest jakiś wybór. Zawsze przecież możemy ćwiczyć dla siebie,a nie wyczynowo. Bo jak mawiał i tu przytoczę znów jedno z ulubionych powiedzeń trenera Tomka Skrzypka- „Zawsze możemy zapisac się na badmintona,uderzenie lotką mniej boli.”

Autorem tego artykułu jest IGOR KOŁACIN